All posts filed under: Nieuws

Ons Amsterdam

Voor Ons Amsterdam schreef ik een artikel over de held van mijn volgende boek: de achttiende-eeuwse patriot Jan Bernd Bicker. Bicker leefde in een belangrijke tijd, vond hij zelf, zeker als het om de politiek ging. Hij streed tégen de oude elite en vóór democratische hervormingen. Bicker heeft zijn ervaringen uitvoerig beschreven. Voor dit portret putte ik uit zijn dagboeken, memoires en ander archiefmateriaal. Het stuk verscheen in maart in Ons Amsterdam; Jan Bernd Bicker was toen de markante Amsterdammer van de maand. Intussen is het ook online te lezen.   Afbeelding: Portret van Jan Bernd door Louis Bernard Coclers, 1776. Amsterdam Museum.

Het Verhaal

In de boekenpodcast Het Verhaal vertel ik over mijn laatste boek, Amsterdam in de wereld. In Het Verhaal interviewt Monique Huijdink – zelf ook schrijver – regelmatig Nederlandse en Vlaamse schrijvers over hun boeken. We spraken onder meer over het ontstaan van Amsterdam in de wereld – over burgemeester Eberhard van der Laan en een Japanse samoerai –, over hoe Amsterdammers in de loop van de eeuwen de wereld in trokken en over buitenlandse invloeden in Amsterdam, en ook over bijvoorbeeld de merkwaardige paradox dat tolerantie en vrijheid maar ook geweld en slavernij allemaal tot Amsterdams historische exportproducten behoren. Beluister het gesprek hieronder, en bezoek Het Verhaal ook eens via Soundcloud.    

Open Joodse Huizen

Op 4 mei bezoek ik tijdens het programma Open Joodse Huizen in Amsterdam plekken waar in de jaren 1938-1940 joodse vluchtelingen uit Duitsland werden opgevangen, in het Lloyd Hotel en in een kamp aan de Zeeburgerdijk. Kampen Die joden, op de vlucht voor vervolging door de nazi’s, waren hier niet bepaald welkom. Nederland was bang overspoeld te raken door vluchtelingen en was een steeds strenger toelatingsbeleid gaan hanteren sinds Hitler in 1933 in Duitsland aan de macht was gekomen. In mei 1938 gingen de grenzen helemaal dicht. Dat bleef ook zo na de Kristallnacht van 9 november 1938, toen nazi’s in Duitsland synagogen en joodse bedrijven plunderden en vernielden, ruim honderd joden vermoordden en tienduizenden afvoerden naar concentratiekampen. Veertigduizend joden probeerden toen een visum voor Nederland te krijgen. Uiteindelijk besloot de regering er zevenduizend toe te kennen. Nog eens tweeduizend joden wisten illegaal naar Nederland te komen. Alle joden werden onder toezicht in kampen geplaatst. In Amsterdam kwam er opvang voor gevluchte joden in het Lloyd Hotel en in barakken aan de Zeeburgerdijk die hoorden …

In Het Parool

In een interview met Het Parool sprak ik over mijn boek, Amsterdam in de wereld. En over immigratie, tolerantie, en wanneer je nou eigenlijk Amsterdammer bent. Het interview door Marjolijn de Cocq is te lezen op de website van Het Parool: “Wie het boek leest, kijkt daarna met andere ogen naar de stad.” Abonnees van Het Parool kunnen een exemplaar van Amsterdam in de wereld winnen. De actie loopt tot 5 maart.   Op de foto is een tabaksveiling te zien in Frascati in de Nes, in 1932. Frascati was sinds het eind van de negentiende eeuw het centrum van de handel in tabak uit Nederlands-Indië. (Collectie Spaarnestad)

Het Nut

Het archief van het Amsterdamse departement van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen uit de periode 1785-1938 is helemaal gedigitaliseerd en te bekijken op de website van het Stadsarchief Amsterdam. Ik schreef een inleiding bij de inventaris en vijf stukjes over opvallende documenten uit het archief. Over een liedje dat de kleuters van de bewaarschool van het Nut in 1848 ten gehore brachten, bijvoorbeeld, en over de gymnastieklessen op de speciale school aan de Westermarkt die in 1851 openging. Het departement Amsterdam van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen bestaat nog altijd en financierde de digitalisering van het archief. De ruim 85.000 scans zijn opgenomen in de Archiefbank van het Stadsarchief en zijn daar gratis te zien en te downloaden.

Amsterdam in de wereld

Op 26 januari verschijnt mijn nieuwe boek, Amsterdam in de wereld. De inleiding is al te lezen op de website van Athenaeum Boekhandel. Amsterdam in de wereld gaat over de internationale geschiedenis van de stad, en over de sporen die daar nog van te vinden zijn, overal ter wereld én in Amsterdam zelf. Amsterdammers reizen al eeuwenlang de hele wereld rond en vanuit alle windrichtingen zijn vreemdelingen naar de stad gekomen, vaak om zelf Amsterdammer te worden. Aan de hand van illustratieve verhalen en veel beeldmateriaal toont het boek de sporen van hun wederzijdse beïnvloeding. Een gedeelde geschiedenis die leidde tot het diverse Amsterdam van nu. Een Amsterdammer schreef de vroegste tekst van Australië, Amsterdammers bouwden de eerste synagoge van Zuid-Amerika, legden een Kalverstraat aan in India en hielpen de jonge Verenigde Staten te financieren. Het waren ook Amsterdammers die tot slaaf gemaakte Afrikanen naar Suriname brachten, en de architect van de Zuid-Afrikaanse apartheid kwam uit Amsterdam. De wereld heeft het gezicht van Amsterdam bepaald, en Amsterdammers hebben de wereld op verschillende plekken diepgaand beïnvloed. Amsterdam …

Stukken over de grens

De Maand van de Geschiedenis staat dit jaar in het teken van het thema Grenzen. Voor de website van het Stadsarchief Amsterdam schreef ik tien ‘Stukken’ rondom dat thema, met aandacht voor archiefstukken over Amsterdam in het buitenland en het buitenland in Amsterdam. Over bonnetjes uit Brazilië bijvoorbeeld, muziek uit China, reclame uit Japan, kunst uit Argentinië en een filosoof uit India. En over een Amsterdamse burgemeester die in Israël met een keffiyeh op de foto ging. Lees de ‘Stukken over de grens’ op de website van het Stadsarchief Amsterdam. Afbeelding: Reclame van de Japanse porseleinfabriek Seiji Kuaisha, verspreid tijdens de Wereldtentoonstelling van 1883 in Amsterdam.

Fotograferende ambtenaren

Voor een special van Ons Amsterdam over vroege fotografie schreef ik een artikel over de allereerste fotograferende ambtenaren van Amsterdam. Het speciale oktobernummer verschijnt bij de fototentoonstelling die vanaf vandaag te zien is in het Stadsarchief Amsterdam: Amsterdam 1900. Rond 1900 werd Amsterdam een dynamische stad. Een stad die met het moderne medium fotografie in al zijn facetten kon worden vastgelegd. De tentoonstelling in het Stadsarchief laat driehonderd foto’s uit die tijd zien, van bekende fotografen zoals George Hendrik Breitner, Jacob Olie en Bernard Eilers, maar ook van minder bekende of intussen vergeten fotografen. De ene technische vernieuwing na de andere maakte de fotografie vanaf de late negentiende eeuw ook steeds bruikbaarder voor de gemeentediensten. Langzaamaan gingen gemeenteambtenaren bij hun werk gebruikmaken van foto’s. Eerst de politie, die fotografie gebruikte ter identificatie en bij het oplossen van misdrijven. Daarna bijvoorbeeld de Gezondheidsdienst en de Dienst Bouw- en Woningtoezicht, die met foto’s de erbarmelijke omstandigheden documenteerden waaronder de allerarmste Amsterdammers woonden – om daar uiteindelijk verbetering in aan te brengen. In de foto’s van de ambtenaren …

Boemerang

Om te herdenken dat het precies vierhonderd jaar geleden is dat Amsterdammer Dirk Hartog als eerste Europeaan voor anker ging voor de Australische westkust verschijnt deze maand het magazine Boemerang. Het blad staat vol artikelen over de intussen vier eeuwen oude relatie tussen Nederland en Australië. Over hoe Nederlanders de kustlijn van Australië stukje bij beetje in kaart brachten, over Nederlandse scheepswrakken voor de verraderlijke Australische kust, en bijvoorbeeld ook over de vele Nederlanders die vooral na de Tweede Wereldoorlog naar Australië emigreerden én over de culturele en wetenschappelijke uitwisseling tussen de twee landen. Ik schreef twee stukken voor Boemerang: een met het verhaal van Dirk Hartog zelf, en een tweede over Nederlandse uitvoerende kunstenaars in Australië en vice versa. Boemerang is ook digitaal beschikbaar. Het magazine is een eenmalige uitgave van de Australische ambassade in Nederland, DutchCulture, het Nationaal Archief, de Nederlandse ambassade in Australië en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Marielle Hageman, Argentië-Amsterdam: Historische banden

Argentinië en Amsterdam

De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan bezoekt deze maand Buenos Aires. Bij het bezoek schreef ik een boekje over de historische band tussen Argentinië en Amsterdam. Het verscheen in een Spaanse en in een Engelse versie. De burgemeester staat in Argentinië stil bij de 87ste geboortedag van Anne Frank. De verjaardag van Anne Frank, op 12 juni, is sinds 2013 een officiële herdenkingsdag in Argentinië. Een dag waarop er extra aandacht is voor de mensenrechten, en de gevolgen van uitsluiting en ongelijkheid. Het zijn thema’s die in Argentinië sinds het militaire regime van Jorge Videla in de jaren 1976-1983 – toen de mensenrechten in het land op grote schaal geschonden werden – van extra betekenis zijn. Buenos Aires heeft sinds 2009 een Centro Ana Frank, een partnerinstelling van het Amsterdamse Anne Frank Huis, dat ruim aandacht besteedt aan de militaire dictatuur en de mensenrechtensituatie van vandaag de dag. Daar is ook een deel van het Achterhuis waar Anne Frank zat ondergedoken gereconstrueerd, en in de tuin groeit een nazaat van de beroemde kastanjeboom waarover Anne in …