Jan Bernd Bicker

Portret van Clara

Dit is Clara Magdalena Dedel. Ze is hier 29 jaar. Haar prachtige portret werd in 1756 geschilderd door de Zwitserse kunstenaar Jean-Etienne Liotard, die ook Clara’s man Henrick Bicker portretteerde. Clara en Henrick waren de ouders van Jan Bernd Bicker – later revolutionair en staatsman, maar toen pas tien jaar. Over hem, Jan Bernd Bicker, schrijf ik een boek. En dus is het fijn om zijn ouders ook een beetje te kennen.

Henrick Bicker

Henrick Bicker door Jean-Etienne Liotard, 1756

Clara Magdalena Dedel

Clara Dedel door Jean-Etienne Liotard, 1756

 

 

 

 

 

 

 

 

Gouden Bocht
Uit archiefonderzoek weet ik dat ze in dat jaar 1756 in de chique Gouden Bocht van de Herengracht woonden, nu nummer 438, vlakbij het Koningsplein. Henrick was een succesvolle zakenman in het familiebedrijf. Niet veel later kocht hij de buitenplaats Velserhooft bij Santpoort. Hun zoontje Jan Bernd ging juist dat jaar het huis uit om naar school te gaan in Utrecht. Wat vertellen die portretten me nu verder over hen?

Fez
In ieder geval dat de Bickers tot de elite behoorden – maar dat wist ik natuurlijk al – én dat ze met hun tijd meegingen. Liotard was in het midden van de achttiende eeuw enorm ‘in’: door zijn opvallende realistisch ogende portretten en zijn moderne pasteltechniek, maar ook door zijn excentrieke persoonlijkheid. De kunstenaar had een paar jaar in Istanboel gewoond en gewerkt en ging sindsdien door het leven met Turkse kleding, een fez en een lange baard – tenminste, totdat hij in Amsterdam verliefd werd op een vrouw die hem vroeg de baard af te scheren. In 1755 was hij naar Nederland gekomen, waar hij onder andere portretten schilderde aan het hof van de Oranjes in Den Haag, en van de beau monde in Amsterdam. Liotard was een ster, en de Bickers waren zo’n beetje de eerste Amsterdammers die zich door hem lieten portretteren.

Gepoederde pruik
Door de portretten krijg ik bovendien het gevoel dat ik ze leer kennen, Clara en Henrick. Dat ik heel veel meer over ze te weten komt dan op basis van die paar archiefdocumenten die ik gevonden heb. Clara heeft zich mooi uitgedost volgens de laatste mode, in een blauwzijden japon met zwart bont, en met een gepoederde pruik. Toch geven haar grote bruine ogen haar ook iets onbevangens. Henrick ziet eruit alsof al die opsmuk hem niet zo veel kan schelen. En wat zegt die blik van hem? Een man met wie niet te spotten valt, maar misschien ook een man die het allemaal niet zo serieus neemt? Zeker weten doe ik het niet, en wetenschappelijk is deze aanpak natuurlijk al helemaal niet. Maar stiekem is het toch fijn om zo’n indruk te krijgen van de mensen over wie ik schrijf.

Kritiek
Zijn realistische stijl kwam Liotard trouwens ook wel op kritiek te staan. Veel tijdgenoten zagen liever een geïdealiseerd beeld dan de werkelijkheid. Hoe ‘echt’ en sprekend Liotards portretten zijn, zie je als je ze vergelijkt met de portretten die hun zoon Jan Bernd Bicker en zijn vrouw Catharina Six precies twintig jaar later door Louis Bernard Coclers lieten maken.

484px-Jan_Bernd_Bicker

Jan Bernd Bicker door Louis B. Coclers, 1776

Catharina Six

Catharina Six door Louis B. Coclers, 1776

 

 

 

 

 

 

 

 

Alle vier de portretten bevinden zich nu in het Amsterdam Museum.

Advertenties