Jan Bernd Bicker

Amsterdams bloed

Op 24 mei 1769 trouwden Jan Bernd Bicker en Catharina Six. Hij was 22, zij was net zeventien geworden. De Bickers en de Sixen behoorden tot de prominentste families van Amsterdam. De liederen die bij de bruiloft ten gehore werden gebracht bevatten een flinke dosis Amsterdamse arrogantie én xenofobie, en klinken soms heel bekend.

Burgemeestersfamilie
Amsterdam was dan wel een tolerante stad, waar plek was voor iedereen, maar niet iedereen was er gelijk. Zeker niet in de achttiende eeuw, toen de belangrijkste families van de stad de bestuurlijke baantjes min of meer onderling verdeelden. De Bickers hadden met name in de eeuw daarvoor het Amsterdamse stadsbestuur gedomineerd maar genoten nog steeds veel aanzien en Jan Bernd Bicker – opgegroeid aan de deftige Gouden Bocht van de Herengracht – ambieerde zelf ook een carrière als bestuurder. De familie Six was eigenlijk pas in de late zestiende eeuw vanuit de Zuidelijke Nederlanden naar Amsterdam geëmigreerd, maar was sindsdien ook een echte Amsterdamse burgemeestersfamilie geworden.

Christelijke zeden
Met van ouderdom waggelende tred, zo dichtte hij zelf, stapte Jan Bernd Bickers grootvader Jan Hudde Dedel naar voren om zijn huwelijkszang voor het stel voor te dragen. Hij prees het bruidspaar, want hij was slim en zij was mooi – een “flonkerbag” – en allebei hadden ze een hele rits voorname voorvaderen, niet alleen Bickers en Sixen, maar ook uit andere aanzienlijke Amsterdamse families: Tulp, Van de Bempden en Bors van Waveren aan Catharina’s kant, en Hudde, Dedel en Schaep aan die van Jan Bernd. Met een stadgenoot trouwen was een groot geluk, aldus opa Dedel. Zo bleven oude gewoonten gehandhaafd en werden decadentie en het verval van christelijke zeden buiten de deur gehouden. Want:

’s Leevens grootsheid, overdaed,
Kankers in een’ vrijen staat,
’t Wis verval van kristenzeden
Koomen ons uit vreemde steden.

Uitheemse neigingen
Echte Amsterdammers waren beter dan alle anderen, door hun prestaties, hun roem en hun macht, schreef familievriend Pieter van Weyler in zijn lied voor het bruidspaar. En zij waren wars van de uitheemse neigingen die de gebruiken van het land verziekten. Met hun keuze voor een partner die ook geboren en getogen was in de stad toonden Catharina Six en Jan Bernd Bicker zich waardige Amsterdammers:

Gy toont, door uw keuze in ’t minnen,
U een Amstelburger waard,
Die, geen slaaf van vreemde zinnen,
Liefst met zyns gelyke paart.
Dus vereeuwigt men de stammen,
Hier gewonnen, hier gevoed;
Voortgeteeld uit reine vlammen:
’t Zuiver Amsterdamsche bloed.

Negen maanden
Hendrik de Bosch, stadsgeneesheer van Amsterdam, keek in zijn huwelijkszang ook naar de toekomst. Hij voorspelde dat Catharina over negen maanden moeder zou zijn en een al even waardig nageslacht op de wereld zou zetten, tot verdere glorie van Amsterdam natuurlijk. Catharina Six raakte inderdaad snel in verwachting, maar beviel op 9 maart 1770 van een dood jongetje. Het jaar daarop kreeg het stel een gezonde dochter. In totaal zouden negen van de kinderen van Jan Bernd Bicker en Catharina Six in leven blijven.

Rechten van het volk
Jan Bernd Bicker zou zich tijdens zijn politieke loopbaan juist ontpoppen tot een van felste strijders tégen het systeem van vriendjespolitiek en uitsluiting van de Amsterdamse elite. Als patriot zette hij zich in voor democratische hervormingen en voor de rechten van het volk. Catharina steunde hem daarbij volop. Jan Bernd Bicker, Catharina Six en hun negen kinderen ontvluchtten Amsterdam na de nederlaag van de patriotten in 1787. Catharina overleed in 1793 tijdens de ballingschap in Brussel. Ze was veertig jaar, en ze waren 24 jaar gelukkig getrouwd geweest, schreef Jan Bernd Bicker toen.

De huwelijkszangen voor Jan Bernd Bicker en Catharina Six zijn onder andere te vinden in het archief van de familie Bicker in het Stadsarchief Amsterdam, toegangsnummer 195, inventarisnummers 188-190.

Afbeelding: Een deftig stel en een bedelaar bij de Leidsepoort in 1769, getekend door Reinier Vinkeles (detail). Stadsarchief Amsterdam.

Advertenties

1 reactie

  1. Pingback: Merkwaardig (week 8) | www.weyerman.nl

Reacties zijn gesloten.