All posts filed under: Geschiedenis

Berlage en de toeristen

H.P. Berlage reisde in 1923 naar Nederlands-Indië, het huidige Indonesië. Tijdens zijn reis kreeg de Amsterdamse architect veel bewondering voor de Indische cultuur, zo schrijf ik deze maand in Het Parool. Maar in een brief voor de krant Het Vaderland mopperde hij ook over de moderne, westerse invloeden die hij onderweg tegenkwam. En over de groeiende toeristenindustrie en de hordes Amerikanen. Zijn klacht klinkt eigenlijk heel modern. Amerikanen Allerlei reisbureaus maakten reclame voor Indië als “toeristland”. Ze probeerden de reiziger te verleiden tot een “trip through Sumatra”. Dat was een route van Medan langs het Tobameer naar Padang, of andersom. Het doel was vooral, zo vermoedde Berlage, “elk jaar een paar maal eenige honderden Amerikanen collectief op die ‘bevoorrechte’ streken los te laten”. Op Java gebeurde dat al volop. En het (toen) door westerse invloeden nog ongeschonden Bali zou zeker op het lijstje staan voor een volgend bezoek. Zo’n “vreedzame penetratie” was alleen met de auto mogelijk, schreef Berlage, “omdat ook voor den toerist time money is”. Bovendien was het natuurlijk niet de bedoeling van …

Titia na Deshima

Titia Bergsma, de eerste westerse vrouw in eeuwen die voet zette op Japanse bodem, was de inspiratiebron voor miljoenen afbeeldingen, schreef ik in Het Parool. Maar hoe ging het nou verder met Titia, nadat ze het eilandje Deshima zonder haar man had moeten verlaten? Een verhaal van rampspoed, uitterende ziekte en een zwanger kindermeisje. Tropische ziekte In december 1817 voer Titia de Baai van Nagasaki uit, met haar anderhalf jaar oude zoontje Jan en het kindermeisje Petronella, die in Japan in verwachting was geraakt – wie de vader was, zou voor altijd een geheim blijven. Het was een turbulente reis, met dichte mist waardoor het dagenlang donker bleef en een zware storm, waarin Titia haar bed afstond aan het zwangere kindermeisje terwijl ze zelf het noodweer uitzat op een kist. Na ruim een maand arriveerden ze in Batavia. Daar bleek Titia zonder haar man geen enkele status te hebben. Jantje en Petronella tobden er door de hitte met hun gezondheid, en Titia zelf kreeg een tropische ziekte. Ze vermoedde dat ze weer zwanger was. Leeggeroofd Het …